ความสงสัยใคร่รู้


… the only thing we require to be good philosophers is the faculty of wonder…  (จาก Sophie’s World)

สิ่งจำเป็นสำหรับการเป็นนักปรัชญาที่ดีคือต้องมีความสงสัยใคร่รู้

ใช้คำว่า faculty of wonder นั้นหมายถึงการสงสัยใคร่รู้อย่างเป็นระบบ หรือมีรูปแบบอย่างใดอย่างหนึ่ง  ดังนั้น เราควรตั้งคำถามอย่างไร?

Who are you? (เธอเป็นใคร?)

Where does the world come from? (โลกมาจากไหน?)

สองคำถามนี้เป็นคำถามหรือไม่?  ลองอ่านข้อความที่คัดลอกต่อไปนี้จากท่านพุทธทาส  จากหัวข้อ อุปมาแห่งชีวิต หนังสือธรรมโฆษณ์

ชีวิตนี้เหมือนกับการถอนลูกศรที่กำลังเสียบอยู่   คือว่าใครคนหนึ่งถูกลูกศรเสียบอยู่ที่ตัว  ก็ต้องรีบพยายามอย่างยิ่งที่จะถอนออกมาเสียแล้วก็รักษาแผลให้หายเสีย

อย่ามัวโง่ไปเที่ยวถามอยู่ว่าใครยิงกู ยิงเพราะเหตุไร  มันเอาอะไรทำลูกศร มันเอาอะไรทำสายศร

นั่นมันเป็นความคิดที่จะคิดไปโง่ ๆ เสียเวลาเปล่า   มันต้องรีบคิดรีบทำไปในทำนองว่า  จะเอาออกได้อย่างไร  จะรักษาหายได้โดยเร็วอย่างไร   อย่าไปมัวโง่ถามว่า วิญญาณมีหรือไม่มี ตายแล้วอะไรไปเกิด เกิดด้วยอะไรอย่างไร มันเป็นคำถามที่โง่ ๆ ไปมัวคิดเรื่องที่ไม่จำเป็น  ต้องมีคำถามว่า มันเกิดอยู่แล้วอย่างนี้ มันมีปัญหาคืออะไร  จะแก้ปัญหานี้อย่างไร

มันมีความทุกข์ มันจะต้องดับทุกข์ ทุกข์มันเกิดจากอะไร ก็ต้องแก้ที่นั่น ไม่ต้องมัวถามว่าตายแล้วเกิด  หรือไม่เกิดเป็นต้น มันควรจะถามว่า ที่เกิดอยู่นี่ทำอย่างไร ถ้าทำให้เสร็จเรื่องมันก็จบ  ถ้าทำเสร็จคือรู้ว่าดับทุกข์อย่างไร  ดับได้แล้วนี้มันดับตัวกูของกูหมด ตับตัวตนเสียหมด ไม่มีใครเกิด ไม่มีใครตาย

คำถามคือ เราจะรู้ได้อย่างไร ว่าอะไรคือสิ่งที่จำเป็นต่อเราในขณะนั้น?

นั่นหมายถึงว่า ก่อนที่เราจะตั้งคำถาม (เพื่อให้เป็นนักปรัชญาที่ดี) เราต้องรู้จักวิธีคิดเพื่อตั้งคำถาม  ใน Sophie’s World เองก็บอกว่า  คำตอบที่ได้จากคำถามมันแตกต่างกันไปตามสถานการณ์ อย่างเช่น What is the most important thing in life? (อะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดในชีวิต)  ถ้าถามคนหิวโหย คำตอบคืออาหาร  ถ้าถามคนที่กำลังจะหนาวตาย คำตอบคือความอบอุ่น

มันมีมุมมองหลายหลากต่อหนึ่งเหตุการณ์ที่จะตั้งคำถาม และจากคำถามที่ตั้งขึ้นมามันก็มีคำตอบที่หลายหลาก จากเหตุการณ์ที่แตกต่างกัน

ทุกคำตอบล้วนเป็นคำตอบที่ถูกต้อง  แต่คำตอบที่ถูกต้องที่มีเพียงหนึ่งเดียวมีหรือไม่?

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.