Tidal


เข้าใจว่าช่วงสองสามวันที่ผ่านมาในวงการดนตรีไม่มีเรื่องใดน่าสนใจเท่าการประกาศเปิดตัวไทดัล (http://tidalhifi.com/) ของเจย์ ซี ช่วงนี้ให้ทดลองใช้ฟรี 7 วัน ได้ลองใช้แล้ว และอยากเขียนถึงไทดัลในแง่มุมบางอย่าง

ไทดัลเป็นบริการสตรีมมิง คล้ายกับสปอติไฟซึ่งครองตลาดอยู่ในปัจจุบัน บริการเพลงสตรีมมิงเป็นความคาดหวังว่าจะเป็นหนทางธุรกิจที่จะแก้ปัญหาเรื่องไฟล์เพลงดิจิทัลผิดกฎหมาย โดยตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า ถ้าคนฟังฟังได้ฟังเพลงที่อยากฟังได้ทุกที่ทุกเวลา โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายเพิ่มก็ไม่มีความจำเป็นต้องดาวน์โหลดไฟล์ผิดกฎหมาย

สมมติฐานนี้อาจจะถูกต้อง เมื่อพิจารณาจากการเติบโตของบริการสตรีมมิง และผู้ให้บริการอย่างสปอติไฟซึ่งให้คนฟังเพลงฟรี แต่ของฟรีไม่มีในโลก ความจริงคนฟังต้องจ่ายค่าเชื่อมต่อสัญญาณ และต้อง “จ่าย” ด้วยการฟังโฆษณา ซึ่งเป็นรายได้ให้ผู้บริการนำไปเป็นส่วนแบ่งสู่ศิลปินต่อไป

แต่เมื่อปลายปีที่แล้วเกิดข่าวใหญ่เมื่อเทย์เลอร์ สวีฟท์ประกาศตัดญาติขาดมิตรกับสปอติไฟ โดยให้เหตุผลว่าส่วนแบ่งรายได้ไม่เป็นธรรม และเธอคิดว่าเพลงควรมีราคา ไม่ควรให้ฟังกันฟรี ๆ หลังจากนั้นอัลบั้ม 1989 ก็ออกมาและประสบความสำเร็จทางยอดจำหน่ายเป็นประวัติการณ์ ทำให้หลายคนคิดว่าอาจจะทำให้รูปแบบธุรกิจดนตรีเปลี่ยน แต่ถึงวันนี้ก็ยังไม่เห็นความเปลี่ยนแปลง

จนกระทั่งเมื่อวันที่ 30 มีนาคม ที่ผ่านมา เจย์ ซีประกาศเปิดตัวไทดัล พร้อมด้วยแรงสนับสนุนจากศิลปินระดับหัวแถวอย่างบียอนเซ่ มาดอนนา คานเย เวสต์ ดาฟท์พังก์ โคลเพลย์ ริฮานนา อลิเซีย คีย์ ฯลฯ ทำให้เกิดข้อสงสัย ถกเถียง แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันว่าบริการไทดัลจะเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจได้จริงหรือไม่

เพียงผ่านมา 3 วัน คงไม่อาจสรุปได้ว่าประสบความสำเร็จหรือไม่ (คงต้องรอดูผลสักหกเดือนหรือหนึ่งปี) แต่อยากจะมองรูปแบบทางธุรกิจที่เจย์ ซีวางเอาไว้ว่ามีโอกาสเพียงแค่ไหน

มาดูจุดต่างที่ชัดเจนระหว่าไทดัลกับสปอติไฟ ซึ่งเป็นผู้นำในธุรกิจบริการเพลงสตรีมมิงคือ คนฟังต้องจ่าย ถ้าสมัครจะฟังเพลงคุณภาพเสียงธรรมดา ต้องจ่าย 10 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน และถ้าฟังแบบรายละเอียดสูง (ไฮเดฟ) จะต้องจ่าย 20 เหรียญต่อเดือน เทียบแล้วเท่ากับจ่ายเงินซื้ออัลบั้มประมาณ 2 อัลบั้มต่อเดือน ในขณะที่สปอติไฟให้ฟังฟรี (แลกกับการฟังโฆษณา) และมีแบบสมัครสมาชิกเสียเงินรายเดือน ปัจจุบันสปอติไฟมีสมาชิกประมาณ 60 ล้านคน ในจำนวนนี้ 15 ล้านคนเป็นสมาชิกเสียเงิน (10 ดอลลาร์ต่อเดือน)

นั่นคือเจย์ ซีมองว่า คนฟังควรจ่ายเพื่อฟังเพลง และควรฟังเพลงในระดับรายละเอียดสูงเพื่อให้ได้อรรถรสครบถ้วน และเขามองว่าตัวศิลปินจะได้ควบคุมสิ่งที่เผยแพร่ได้ดีขึ้น

เจย์ ซีให้สัมภาษณ์นิตยสารบิลบอร์ดว่า เขาคิดเรื่องนี้มาประมาณปีครึ่งแล้ว และคิดว่าบางทีรูปแบบดนตรีในขณะนี้อาจจะเป็นรูปแบบดนตรีที่เขาจะต้องอยู่กับมันไปตลอดชีวิตที่เหลือ แต่เขาไม่ชอบทิศทางของรูปแบบดนตรีแบบนี้ (คนฟังเพลงฟรีแต่ศิลปินไม่ได้อะไร หรือได้น้อย) เขาต้องการให้มีการจ่ายที่ยุติธรรมสำหรับศิลปินและคนทำเพลง (อ่านรายละเอียดที่ http://www.billboard.com/articles/news/6516928/jay-z-tidal-jimmy-iovine-interviewhttp://www.billboard.com/articles/news/6516928/jay-z-tidal-jimmy-iovine-interview)

แนวคิดนี้ใกล้เคียงกับที่เทย์เลอร์ สวีฟท์ให้เหตุผลในการตัดสัมพันธ์กับสปอติไฟ คือ ดนตรีควรมีราคา เพราะถ้าดนตรีกลายเป็นของฟรี คนทำงานดนตรีจะเอาที่ไหนมากินมาใช้? เธอจึงให้ความร่วมมือปล่อยเพลงในอัลบั้ม 1989 ในบริการไทดัลด้วย

ศิลปินคนอื่นที่สนับสนุนไทดัลก็ให้ความเห็นในเชิงบวกคล้ายกัน คือศิลปินเป็นเจ้าของ ทำนองว่าศิลปินย่อมเข้าใจศิลปินด้วยกัน กับอีกข้อคือระบบเสียงคุณภาพความละเอียดสูง (ไฮเดฟ)

แต่สำหรับคนฟัง นี่เป็นทางเลือกที่ต้องการหรือเปล่า ถ้ามองพฤติกรรมผู้บริโภคจะเห็นได้ชัดว่าคนฟังเพลงส่วนใหญ่ในปัจจุบันมองว่าเพลงคือของฟรี เพลงกลายเป็นสิ่งที่หาได้จากเว็บดาวน์โหลดผิดกฎหมายทั่วไป (ค้นหาง่ายดายด้วยกูเกิล) ธุรกิจขายอัลบั้มจึงตกต่ำและสิ่งที่เกี่ยวเนื่องกับธุรกิจดนตรีต่างได้รับผลกระทบ มองที่เมืองไทยก็ได้ ทุกวันนี้หาซีดี (หรือแม้แต่แผ่นเสียงที่เริ่มฮิตกันมากขึ้น) ฟังยากขึ้นทุกวัน นิตยสารดนตรีที่เคยมีเกลื่อนเมือง ทุกวันนี้เหลือเท่าไหร่?

บริการฟังเพลงสตรีมมิง จึงเป็นทางเลือกของคนฟังที่จะฟังฟรี อาจจะมีบางคนได้ฟังแล้วชอบมากก็จะไปหาซื้ออัลบั้ม จึงเป็นที่น่าสนใจว่าการบังคับทางอ้อมให้คนฟังต้องจ่าย จะมีแฟนเพลงตอบรับรูปแบบธุรกิจแบบนี้ขนาดไหน เพราะในธุรกิจดนตรีมันมีอะไรมากกว่าการขายตัวอัลบั้ม การต่อยอดธุรกิจทางอื่น เช่นใช้เพลงในโฆษณา (อย่าง “อิตส์มายไลฟ์” ของบองโจวี) หรือถ้าตัวศิลปินดังก็ไปรับงานโฆษณา (อย่างวันไดเร็กชั่น หรือตูน บอดีสแลม)

และจะว่าไป สปอติไฟก็ยังมีประโยชน์ต่อตัวศิลปินอยู่ไม่น้อย เช่นไม่นานมานี้ เคนดริก ลามาร์ปล่อยอัลบั้ม ทูพิมพ์อะบัตเตอร์ฟลาย ผ่านทางสปอรติไฟ ได้รับความสนใจขนาดว่าเล่นถึง 9.6 ล้านครั้งในวันแรก ช่วยให้ขายอัลบั้มได้ 324,000 แผ่นในสัปดาห์แรกที่วางจำหน่าย ทำเงินได้ประมาณ 921,600 ถึง 1,290,240 ดอลลาร์

ณ วันนี้ ยังเร็วเกินกว่าจะบอกได้ว่าจะมีศิลปินรายใดที่ปล่อยเพลงในไทดัลจะทำยอดคนฟัง 9.6 ล้านครั้งในหนึ่งวันหรือไม่ อาจจะมี หรืออาจจะไม่มี อย่าลืมว่าคนฟังในสปอติไฟล์ส่วนใหญ่ยังเป็นคนฟังเพลงฟรี (แลกกับโฆษณา) ไม่ใช่สมาชิกที่จ่ายเงิน

ส่วนเรื่องคุณภาพเสียงระดับความละเอียดสูง เทียบเท่าแผ่นซีดี ไฟล์ลอสเลสส์ ซึ่งให้คุณภาพเสียงดีกว่าเอ็มพีทรี ดูท่ายังไม่ค่อยทำตลาดมากนัก ไม่ควรลืมข้อเท็จจริงที่ว่า ถ้าคนฟังไม่ได้ใช้เครื่องเสียงที่ทำมาเพื่อฟังไฟล์คุณภาพความละเอียดสูง หูคนเราก็ไม่ได้รับอรรถรสเต็มที่แน่นอน นี่คือเหตุผลว่าทำไมเครื่องเล่นเพลงโซนีแซดเอ็กซ์ 2 ราคาร่วมสามหมื่นถึงขายได้ โลกนี้มีคนพร้อมจะจ่ายเงินเพื่อเครื่องเสียงคุณภาพดี แต่คนกลุ่มนี้มีจำนวนเท่าไหร่? และคนที่ฟังเพลงสตรีมมิงส่วนใหญ่ฟังจากโทรศัพท์ ซึ่งเชื่อว่า ณ ปัจจุบันนี้ อุปกรณ์รับและแปลงสัญญาณในโทรศัพท์ส่วนใหญ่ไม่ได้ทำมาเพื่อรองรับสัญญาณเสียงที่มีรายละเอียดสูง คุณภาพเสียงที่ได้ยินก็ไม่มีทางได้อรรถรสเต็มที่แน่นอน

เรื่องนี้ เจย์ ซี ให้ความเห็นกับนิตยสารบิลบอร์ด (ตามลิงค์ที่อ้างถึงด้านบน) เขาเปรียบเทียบกับน้ำดื่ม มีน้ำดื่มฟรี มีน้ำดื่มบรรจุขวดราคาถูก ราคาแพง เรื่องนี้อยู่ที่ว่าคนมีเงินพอจะจ่ายขนาดไหน เขาอาจลืมคิดไปว่าคนซื้อน้ำดื่มเพราะความเชื่อมั่นในคุณภาพของน้ำที่แตกต่าง (หรือคิดไปเองว่าแตกต่าง)

นอกจากนี้คู่แข่งก็ยังจ่อคิวเข้ามาแย่งชิงตลาดอีกมากมาย เช่น บีตมิวสิกภายใต้การบริหารจัดการของไอจูนส์โยนหินถามทางแล้วว่า ถ้าค่าบริการรายเดือนอยู่ที่ 7.5 ดอลลาร์ต่อเดือน คนฟังเพลงจะสนใจหรือไม่ และฐานคนฟังไอจูนส์ปัจจุบันคือ 500 ล้านคน และครึ่งหนึ่งซื้อไฟล์เพลงดิจิทัลประจำอยู่แล้ว แค่คิดว่ามีคนสนใจจ่ายเงินเพียง 10 เปอร์เซ็นต์จากคนใช้บริการไอจูนส์ทั้งหมด ก็จะมีสมาชิกถึง 50 ล้านคนแล้ว

และที่ยังน่าค้นหาคือไทดัลจะสนับสนุนศิลปินหน้าใหม่ไร้ชื่อเสียงอย่างไร เพราะตอนนี้เน้นแต่ซูเปอร์สตาร์ แต่เรื่องนี้เข้าใจได้ไม่ยากว่าระยะเริ่มต้นต้องโฆษณาให้คนรู้จักตระหนักถึงการดำรงอยู่ให้มากที่สุด เหล่าซูเปอร์สตาร์จึงเป็นแม่เหล็กดึงดูดแฟนเพลงให้หันมาสนใจไทดัล

ทว่า ไทดัลเป็นแค่รูปแบบหาเงินอีกด้านของเหล่าซูเปอร์สตาร์หรือเปล่า

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

w

Connecting to %s