For Your Information

เมื่อศิลปินหาทางดัดหลังคนขายตั๋วผี


เมื่อกันส์แอนด์โรเซสมาแสดงคอนเสิร์ตที่เมืองไทยมีเหตุการณ์ที่ไม่เกี่ยวกับคอนเสิร์ตโดยตรง แต่ก็เป็นประเด็นที่พูดถึงพอสมควรเมื่อเสื้อทัวร์ลายลิมิเต็ดสำหรับเมืองไทยขายหมดอย่างรวดเร็วผิดปกติ หลังจากนั้นก็เอามาขายจากราคาตัวละ 1,200 บาทมีข่าวว่าพุ่งสูงไปถึง 8,000 บาท

ความจริงในตลาดการค้าเสรี การที่ใครสักคนกว้านซื้อบัตรคอนเสิร์ตหรือของที่ระลึกมากักตุนแล้วขายต่อเพื่อทำกำไรก็เป็นเรื่องปกติ (คิดแบบนี้สลากกินแบ่งที่นำมาขายเกินราคาก็ถือเป็นเรื่องปกติในตลาดเสรี) แต่ตลาดการค้าเสรีแท้จริงจะต้องทำด้วยความสมัครใจ ไม่มีการบีบบังคับและการลักทรัพย์ ตรงนี้คืออุดมคติ แต่ในมุมมองของแฟนเพลงการที่คนที่ไม่ใช่แฟนเพลงมากว้านซื้อบัตรคอนเสิร์ต แล้วนำมาขายต่อในราคาแพง ควรถือเป็นการบีบบังคับทางอ้อมหรือไม่? เพราะการกว้านซื้อกักตุนก็ทำให้อุปทานลดลง (โดนดึงออกจากตลาด) บีบราคาให้สูงขึ้นได้

แต่การขายบัตรต่อเพื่อเอากำไรนี้เป็นหนามยอกอกศิลปินมานาน ศิลปินใหญ่เช่นเซอร์เอลตัน จอห์น โนล กัลลาเกอร์ อะเดล ฟูไฟต์เตอร์ มัมฟอร์ดแอนด์ซัน เคยออกมาประนามพ่อค้าคนกลางที่หากำไรจากแฟนเพลงตัวเองผ่านสื่อมวลชนมานานแล้ว

รู้จักตลาดรอง

ภาษาอังกฤษเรียกบัตรจากผู้จัดจำหน่ายว่า primary market – ขายจากตลาดต้นทาง ส่วนการเปลี่ยนมือภายหลัง เรียกว่า secondary market – ตลาดที่สอง หรือตลาดรอง

แฟนเพลงทั่วไปซื้อบัตรจากผู้จัดจำหน่ายโดยตรง แต่ถ้าใครคนนั้นไปดูคอนเสิร์ตไมได้ ก็ต้องขายต่อเพื่อจะได้ไม่ต้องเสียเงินเปล่า ก็ต้องนำไปปล่อยในตลาดรอง ซึ่งปัจจุบันอาจปล่อยผ่านกลุ่มในเฟซบุ๊ก เว็บไซต์พันทิป หรือถ้าเป็นต่างประเทศก็มีเว็บไซต์สำหรับรองรับเรื่องนี้โดยเฉพาะอย่างเช่น สตับฮับ ซีตเวฟ เวียโกโก หรือแม้แต่เปิดประมูลในอีเบย์

และตลาดรองนี้คือช่องโหว่ที่มีคนหัวใส เห็นช่องทางทำเงิน ถ้าไปดักซื้อบัตรคอนเสิร์ตก่อน แล้วนำมาปล่อยขายภายหลัง โดยคิดค่า “เสียเวลา” สักหน่อย ก็จะเป็นรายได้งดงาม

คนขายตั๋วผี

คนที่เห็นช่องทางทำกำไร มีคำเรียกว่า ticket scalpers (ฝั่งอเมริกา) หรือ ticket touts (ฝั่งอังกฤษ) ภาษาไทยขอใช้คำว่า คนขายตั๋วผี ก็แล้วกัน ในประเทศไทยก็มีคนขายตั๋วผีอยู่นานแล้ว จำได้ว่าเมื่อสี่สิบห้าสิบปีที่แล้วตามโรงภาพยนต์ก็มีคนขายตั๋วผีเดินเตร็ดเตร่เป็นส่วนหนึ่งของสังคม ทุกวันนี้ใครจะเดินเข้าคอนเสิร์ตก็น่าจะเห็นคนขายตั๋วผีอยู่ประจำ

ในมุมมองผู้ทำธุรกิจแบบนี้ อ้างว่ามีความเสี่ยงที่ต้องรับอยู่เหมือนกัน ถ้าบัตรคอนเสิร์ตที่ซื้อไว้กลายเป็นคอนเสิร์ตที่ขายบัตรไม่หมด หมายความว่าพวกเขาจะต้องปล่อยบัตรในราคาต่ำกว่าราคาหน้าบัตร แต่ดูจะเป็นข้ออ้างที่ฟังไม่ค่อยขึ้นเท่าไหร่ในพ.ศ.นี้ เพราะพ่อค้าคนกลางย่อมต้องมองออกอยู่แล้วว่าคอนเสิร์ตไหนที่จะขายบัตรหมดและขายได้ราคาจะสูง อย่างบัตรคอนเสิร์ตของเรดิโอเฮดเมื่อปีค.ศ. 2016 ที่ผ่านมาโดนนำมาขายในราคา 6,000 ปอนด์ เกือบสิบเท่าของราคาหน้าบัตร!!! หรือบัตรราคา 32.5 ปอนด์ของวงเดอะพิกซีย์โดนดันราคาไปถึง 800 ปอนด์ เป็นต้น ส่วนผู้ซื้อก็ต้องรับความเสี่ยง นอกจากซื้อแพงแล้วยังอาจโดนบัตรปลอม หรือโดนโกงสั่งซื้อแล้วไม่ได้บัตรก็ได้

คนขายตั๋วผีเหล่านี้ทำงานเป็นทีมแน่นอน ใช้บัตรเครดิตหลายใบกว้านซื้อบัตรให้มากที่สุดที่จะทำได้ ในต่างประเทศมีคนทำจริงจังโดยใช้อินเตอร์เน็ตความเร็วสูงกว่าที่คนทั่วไปใช้ จ้างคนมากดซื้อบัตรหลายคน บางคนจ้างโปรแกรมเมอร์เขียนบอตที่จะกว้านซื้อบัตรคอนเสิร์ตในปริมาณมากในเวลาสั้น ๆ เมื่อได้บัตรก็นำมาขายต่อในราคาสูงกว่าราคาหน้าบัตร ตอนนี้ยิ่งขายบัตรได้ง่ายขึ้นผ่านเว็บไซต์สื่อกลางทั้งหลาย และถ้าใครคิดจะบีบให้เว็บไซต์เหล่านั้นกำจัดคนขายตั๋วผีก็คงจะยาก พอตลาดนี้ในอังกฤษก็ใหญ่ระดับพันล้านปอนด์เป็นตัวเลขที่ใครต่อใครก็สนใจ แถมยังมีรายงานว่าไม่ใช่ว่าบัตรจะขายราคาสูงกว่าหน้าบัตรเสียหน่อย เพราะ 30 เปอร์เซ็นต์ของบัตรที่จำหน่ายในเว็บไซต์ตลาดรองสี่แห่ง มีราคาต่ำกว่าราคาหน้าบัตร

ขายบัตรคอนเสิร์ตในตลาดรองแบบนี้ผิดกฎหมายหรือเปล่า?

ปัจจุบันการขายบัตรคอนเสิร์ตให้บุคคลอื่นไม่ผิดกฎหมาย ยิ่งในตลาดเสรีคงปรับเปลี่ยนกฎหมายลำบาก แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีเอาเสียเลย กล่าวคือ สหราชอาณาจักรกำหนดกฎหมายเลยว่าการซื้อขายบัตรชมการแข่งขันฟุตบอลต้องซื้อจากผู้ขายที่ได้รับอนุญาตจากองค์กรที่จัดการแข่งขันเท่านั้น หากซื้อผ่านคนที่ไม่ผ่านการรับรองจะเป็นเรื่องผิดกฎหมาย เว็บไซต์มือสองขนาดใหญ่เช่น สตับฮับจึงต้องเซ็นสัญญากับทีมฟุตบอลซัตเดอะแลนด์และเอฟเวอร์ตันเพื่อจะได้ขายบัตรชมฟุตบอลได้

ส่วนงานอื่นเช่นคอนเสิร์ตยังไม่ได้มีการจำกัดรัดกุมแบบฟุตบอล แต่ก็มีความพยายามของศิลปิน เช่นทำจดหมายเปิดผนึกมีศิลปินมากกว่า 80 คนเซ็นชื่อลงท้ายส่งถึงรัฐบาลเพื่อให้ดำเนินการเรื่องนี้

หนทางต่อสู้คนขายตั๋วผี

เมื่อปีค.ศ. 2007 เทศกาลดนตรีกลาสตันเบอรีใช้วิธีให้คนซื้อต้องใช้บัตรแสดงตัวตน (ที่มีรูปภาพยืนยัน) เพื่อป้องกันคนซื้อกักตุน แต่กรณีนี้เกิดคำถามว่าถ้าคนซื้อไปดูการแสดงไม่ได้ ต้องเปลี่ยนมือจะทำอย่างไร? แต่วิธีนี้ทำให้ผู้จัดคอนเสิร์ตติดตามการเปลี่ยนมือได้ ทำให้ศิลปินหลายหลาย เช่นไอออนเมเดน เริ่มหาวิธีทำตาม

ทิกเก็ตมาสเตอร์ผู้จำหน่ายบัตรรายใหญ่เสนอวิธี ตั๋วไร้กระดาษ (paperless ticket) คนซื้อใช้บัตรเครดิตซื้อมารับบัตรหน้างาน พิมพ์ชื่อบนบัตร และ และหากพบว่ามีการเปลี่ยนมือผิดปกติโดยอธิบายไม่ได้ว่าไม่ใช่การค้ากำไร บัตรเหล่านั้นจะโดนยกเลิกทันที เมื่อผู้ถือบัตรจะเข้าชมคอนเสิร์ตต้องแสดงบัตรยืนยันตัวตนแบบที่มีรูปภาพให้เจ้าหน้าที่ตรวจบัตรดูด้วย

ก็ยังกำจัดไม่หมด

ถึงแม้ไอออนเมเดนจะประกาศด้วยความภูมิใจว่าทัวร์รอบโลกคราวนี้พวกเขาเอาชนะคนขายตั๋วผีได้ แต่ความจริงคือ ตลาดนี้ยังเติบโตไม่หยุด ล่าสุดบัตรคอนเสิร์ต เอ็ด ชีรานเปิดจำหน่ายเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมามีคนนำมาปล่อยในราคา 1,000 ปอนด์ (คอนเสิร์ตจัดเดือนพฤษภาคม) เขาก็ได้แต่ออกมาขอให้แฟนเพลงซื้อบัตรจากผู้จัดจำหน่ายโดยตรงเท่านั้น

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s